ประการแรก ใน พ.ร.บ.อากาศสะอาด ได้มีการยืนยันสิทธิในอากาศสะอาดของชุมชนและบุคคล และสิทธิที่จะดำรงชีวิตด้วยอากาศสะอาดที่ไม่ส่งผลร้ายต่อสุขภาพ ไม่เสียชีวิตก่อนวันอันควร ไม่ส่งผลเสียต่อการประกอบอาชีพ และโดยเฉพาะกลุ่มเปราะบาง ได้แก่ เด็ก ผู้สูงอายุ ผู้ป่วยเรื้อรัง ผู้ป่วยทางเดินหายใจ ผู้มีครรภ์ ตลอดจนผู้ที่ทำงานกลางแจ้งที่ต้องได้รับการดูแลเป็นพิเศษ 

.

ประชาชนจะมีสิทธิและหน้าที่ ที่กำหนดไว้ชัดเจน กล่าวคือ ประชาชนมีสิทธิรู้และเข้าถึงข้อมูลในการมีส่วนร่วมกับภาครัฐ ในการตัดสินใจเกี่ยวกับอากาศสะอาด ทั้งในเชิงนโยบาย เป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์ แผนและกฎหมายที่เกี่ยวข้องทั้งหมดในการบริหารจัดการเพื่ออากาศสะอาด และที่สำคัญคือ สิทธิในการเข้าถึงและได้รับความยุติธรรมทางสิ่งแวดล้อม ที่จะดำเนินคดีและเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนหรือค่าเสียหายได้ตามกฎหมาย

.

ขณะเดียวกันนั้น ประชาชนก็จะมีหน้าที่ ที่ไม่ก่อให้เกิดมลพิษทางอากาศที่สร้างผลกระทบต่อบุคคลอื่นและคุณภาพสิ่งแวดล้อม และรัฐมีหน้าที่ในการเคารพ คุ้มครอง และทำให้ประชาชนได้รับสิทธิในอากาศในทุกมิติ

.

ประการที่สอง กลไกในการบริหารจัดการที่มีบัญญัติไว้ในกฎหมายนี้ จะครอบคลุมต่อการแก้ไขมลพิษทางอากาศ ในระดับต่างๆ โดยจะมีการจัดตั้งคณะกรรมการในหลากหลายระดับ เช่น คกก.นโยบายเพื่ออากาศสะอาด คกก.กำกับเพื่ออากาศสะอาด คกก.วิชาการเพื่ออากาศสะอาด เป็นต้น  อีกทั้งยังมีเจ้าพนักงานอากาศสะอาดและผู้ช่วย และจะมีการจัดตั้งสำนักงานบริหารจัดการเพื่ออากาศสะอาด เป็นหน่วยงานกลางเพื่อประสานขับเคลื่อนการดำเนินงาน

.

ประการที่สาม เครื่องมือและกลไกในการบริหารจัดการเพื่ออากาศสะอาด เช่นการมีการกำหนดมาตรฐานอากาศสะอาดในระดับประเทศ มาตรฐานคุณภาพอากาศเพื่อสวัสดิภาพในระดับพื้นที่ เพื่อป้องกันสุขภาพ ป้องกันผลกระทบต่อธรรมชาติ ทรัพย์สิน เศรษฐกิจและคุณภาพสิ่งแวดล้อม

.

ร่างกฎหมายฉบับนี้ ยังบัญญัติถึงดัชนีคุณภาพอากาศ และดัชนีคุณภาพอากาศเพื่อสุขภาพ เพื่อใช้สื่อสารและเตือนภัยสาธารณะอย่างมีประสิทธิภาพ ตลอดจนกำหนดระบบฐานข้อมูลการจัดการข้อมูลเพื่ออากาศสะอาด เพื่อใช้เป็นเครื่องมือเฝ้าระวัง การแจ้งเตือน การป้องกัน และควบคุมมลพิษทางอากาศจากแหล่งกำเนิดภาคอุตสาหกรรม ภาคคมนาคม ภาคป่าไม้ ภาคเกษตรกรรม ภาคเมือง ภาคมลพิษข้ามแดนและแหล่งกำเนิดอื่น รวมถึงจัดทำแผนปฏิบัติการที่เกี่ยวข้อง

.

นอกจากนี้ พ.ร.บ.นี้ ยังให้ความสำคัญกับแหล่งกำเนิดมลพิษนอกราชอาณาจักร หรือ มลพิษข้ามแดน ซึ่งเป็นอีกหนึ่งสาเหตุของมลพิษในประเทศไทย โดยมีการใช้ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศเป็นกลไกการเจรจา รวมถึงตรวจผลิตภัณฑ์สินค้าที่อาจปล่อยมลพิษรวมถึงตรวจห่วงโซ่อุปทานอย่างรอบด้าน

.

ประการที่สี่ มาตรการเศรษฐศาสตร์ทางอากาศสะอาด เพื่อให้เกิดผลเป็นรูปธรรม เช่นการกำหนดการเก็บค่าธรรมเนียม จากรายการ ชนิด ผลิตภัณฑ์ หรือบริการที่กำหนด การนำระบบการจัดสรร การซื้อขาย การโอนสิทธิ การระบายสารมลพิษทางอากาศในพื้นที่ควบคุมมาใช้ เพื่อให้มีหลักประกันความเสี่ยงมลพิษทางอากาศ รวมถึงมีมาตรการอุดหนุน สนับสนุนกิจกรรมเพื่ออากาศสะอาด 

.

ทั้งหมดนี้ มีจุดมุ่งหมายเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพกลไกตลาด และลดการปล่อยมลพิษทางอากาศ ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมผู้ประกอบการและประชาชน ในการบำบัด ขจัด มลพิษทาอากาศ

.

ประการที่ห้า กองทุนอากาศสะอาด จะเป็นเครื่องมือในการแก้ไขปัญหา โดยกองทุนนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริม สนับสนุนเพื่ออากาศสะอาด โดยใช้เครื่องมือมาตรการทางเศรษฐศาสตร์และมาตรการอื่นๆ เพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของประชาชนเพื่อช่วยกันลดสาเหตุการเกิดมลพิษทางอากาศ และบรรเทาความเดือนร้อนช่วยเหลือในการดำเนินคดี  โดยมีแหล่งเงินทุนจากหลายแหล่ง ไม่ว่าจะค่าธรรมเนียมเพื่ออากาศสะอาด ค่าปรับ เบี้ยปรับ ค่าปรับเป็นพินัย เงินสินไหมทดแทนหรือค่าเสียหายจากกาารดำเนินคดี จากบุคคลหรือองค์กรทั้งในและต่างประเทศ โดยไม่กระทบต่องบประมาณแผ่นดิน

.

ประการสุดท้าย ในกฎหมายนี้ ได้มีการกำหนดการรับผิดทางแพ่ง ทั้งภายในและภายนอกราชอาณาจักร ความรับผิดทางอาญา ปรับทางพินัย เพื่อสร้างหลักประกันให้ทุกฝ่ายได้ดำเนินตามมาตรการดังกล่าวอย่างเคร่งครัด เพื่อแก้ไขปัญหามลพิษได้มีประสิทธิภาพ และคุ้มครองสิทธิของประชาชนได้โดยรวม และผู้ก่อมลพิษต้องรับผิดชอบต่อผลกระทบที่เกิดขึ้นตามหลัก ผู้ก่อมลพิษเป็นผู้จ่าย ตลอดจนเป็นกลไกบังคับใช้กฎหมายให้เกิดขึ้นจริง ไม่ให้มีการจงใจฝ่าฝืนสุขภาพทางอากาศและสิ่งแวดล้อม

.

#พรรคเพื่อไทย #อากาศสะอาด #จักรพลตั้งสุทธิธรรม