วันที่ 19 กันยายน 2569 นายภูมิธรรม เวชยชัย อดีตรองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย กล่าวถึงวาระครบรอบ 20 ปีเหตุการณ์รัฐประหารว่า ตลอดสองทศวรรษที่ผ่านมา ประเทศไทยเผชิญทั้งความขัดแย้ง การสูญเสียโอกาส และผลกระทบที่ตามมาอย่างต่อเนื่อง พร้อมตั้งคำถามถึงบทเรียนสำคัญที่สังคมไทยควรจดจำจากเหตุการณ์ดังกล่าว

นายภูมิธรรมระบุว่า การใช้อำนาจนอกระบบเพื่อทำลายกลไกและความต่อเนื่องของระบอบประชาธิปไตย ควรถูกตั้งคำถามและตรวจสอบอย่างจริงจัง เพราะแม้รัฐประหารจะสามารถเปลี่ยนรัฐบาลได้ภายในคืนเดียว แต่กลับอาจสร้างปัญหาใหม่ที่ใหญ่กว่าเดิม และทำให้โอกาสของประชาชน รวมถึงศักยภาพของประเทศสูญหายไป

ตลอด 20 ปีที่ผ่านมา ประเทศไทยมีการเปลี่ยนรัฐบาล เปลี่ยนรัฐธรรมนูญ และเปลี่ยนกติกาหลายครั้ง แต่ความขัดแย้งและปัญหาต่าง ๆ ไม่ได้หมดไป ขณะที่ประเทศต้องสูญเสียทั้งเวลา ความต่อเนื่อง ความเชื่อมั่น และโอกาสของประชาชน

นายภูมิธรรมกล่าวว่า ประชาธิปไตยไม่ได้หมายความว่าเสียงข้างมากจะมีอำนาจเบ็ดเสร็จในการทำอะไรก็ได้ แต่ต้องคำนึงถึงสิทธิของเสียงข้างน้อยและการยอมรับของประชาชนด้วย ดังนั้น ประชาธิปไตยที่มั่นคงต้องประกอบด้วยรัฐบาลที่มาจากประชาชน ควบคู่กับระบบตรวจสอบที่ประชาชนเชื่อถือ

“รัฐบาลทำผิดต้องถูกตรวจสอบ นักการเมืองทุจริตต้องถูกดำเนินคดี รัฐบาลล้มเหลวต้องถูกเปลี่ยน และพรรคการเมืองที่ผิดคำสัญญาต้องรับผิดชอบ” แต่กระบวนการทั้งหมดต้องเกิดขึ้นภายใต้กฎหมายและกติกาประชาธิปไตย

นายภูมิธรรมย้ำว่า หัวใจของประชาธิปไตยไม่ใช่การรับประกันว่าจะได้รัฐบาลที่ดีที่สุดทุกครั้ง แต่คือการมีระบบที่ทำให้ผู้กระทำผิดถูกตรวจสอบได้ รัฐบาลที่ล้มเหลวสามารถถูกเปลี่ยนได้ และประชาชนเป็นผู้ตัดสินอนาคตของตนเอง

พร้อมกันนี้ นายภูมิธรรมเห็นว่า ประชาธิปไตยจะมั่นคงไม่ได้ หากประชาชนไม่เห็นความหมายของประชาธิปไตยในชีวิตจริง โดยต้องตอบโจทย์พื้นฐานของประชาชน ทั้งเรื่องรายได้ อนาคตของเกษตรกร การเข้าถึงการรักษาพยาบาล การศึกษา การมีงานทำ และความหวังของคนรุ่นใหม่ ซึ่งเป็นสิ่งที่เรียกว่า “ประชาธิปไตยที่กินได้”

นายภูมิธรรมระบุว่า เมื่อมองย้อนกลับไป 20 ปี ไม่ควรให้วันที่ 19 กันยายนเป็นเพียงวันแห่งการกล่าวโทษว่าใครผิด ใครถูก ใครชนะ หรือใครแพ้ แต่ควรถามว่าประเทศไทยจะเปลี่ยนความผิดพลาดในอดีตให้เป็นภูมิคุ้มกันของอนาคตได้อย่างไร

“ประเทศไทยควรมีระบบที่รัฐบาลถูกตรวจสอบได้โดยไม่ต้องล้มระบอบ มีความขัดแย้งได้โดยไม่ต้องฉีกกติกา และเปลี่ยนรัฐบาลได้โดยไม่ต้องใช้อำนาจนอกระบบ”

นายภูมิธรรมกล่าวว่า หากประชาชนเลือกผิด ประชาชนต้องมีสิทธิเลือกใหม่ หากรัฐบาลทำผิด ต้องถูกตรวจสอบและรับผิดชอบ เพราะการแก้ความผิดพลาดไม่ควรใช้วิธีสร้างความผิดพลาดที่ใหญ่กว่าเดิม

พร้อมฝากบทเรียนจาก 20 ปีของเหตุการณ์ 19 กันยายนว่า “อย่าแก้ปัญหาและความขัดแย้ง ด้วยการทำลายกติกาที่จะใช้แก้ปัญหาและความขัดแย้งนั้น” และประชาธิปไตยอาจไม่ทำให้ประเทศได้รัฐบาลที่ถูกใจทุกครั้ง แต่ต้องทำให้มีกติกาที่สามารถเปลี่ยนรัฐบาลได้โดยไม่ต้องทำลายประเทศ

นายภูมิธรรมทิ้งท้ายว่า ประเทศอาจเปลี่ยนผู้มีอำนาจได้ภายในคืนเดียว แต่การฟื้นฟูโอกาสและความเชื่อมั่นให้กลับคืนมา อาจต้องใช้เวลายาวนานถึงชั่วชีวิตคน

#เพื่อไทย #ภูมิธรรมเวชยชัย #รัฐประหาร #รัฐประหาร19กันยา

เครดิตภาพ AFP