วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ที่ประชุมสภาผู้แทนราษฏร นางสาวขัตติยา สวัสดิผล สส.บัญชีรายชื่อ พรรคเพื่อไทย ในฐานะผู้ร่วมเสนอร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่…) พ.ศ. … ชูประเด็นปฏิรูประบบการบังคับโทษปรับเพื่อคืนความเป็นธรรมให้ประชาชน ชี้มาตรการกักขังแทนค่าปรับทำให้ฐานะทางเศรษฐกิจกลายเป็นปัจจัยกำหนดการสูญเสียอิสรภาพ ขัดต่อหลักความเสมอภาคและความได้สัดส่วนในการลงโทษ พร้อมเสนอทางเลือกทำงานบริการสังคมที่ยืดหยุ่นและเข้าถึงได้จริง

.

นางสาวขัตติยา สวัสดิผล อภิปรายว่า ปัญหาความแตกต่างระหว่างคนมีฐานะกับคนยากจนในการเผชิญบทลงโทษทางอาญา สะท้อนความไม่เสมอภาคในกระบวนการยุติธรรมอย่างชัดเจน เมื่อคนกลุ่มหนึ่งสามารถชำระค่าปรับและใช้ชีวิตตามปกติได้ ขณะที่คนยากจนซึ่งไม่มีเงินจ่ายต้องเผชิญกับการถูกกักขัง สูญเสียอิสรภาพ ขาดรายได้ และไม่สามารถดูแลครอบครัวได้

.

สถิติที่ผ่านมาสะท้อนให้เห็นผลกระทบเป็นวงกว้าง โดยในปี 2566 มีจำเลยที่ศาลพิพากษาลงโทษปรับเกือบ 200,000 คน ปี 2567 จำนวนประมาณ 170,000 คน และข้อมูลล่าสุด ณ วันที่ 1 เมษายน 2569 มีผู้ถูกกักขังแทนค่าปรับในระบบประมาณ 5,000 คน โดยมีผู้หมุนเวียนเข้าสู่ระบบปีละ 40,000–50,000 คน การถูกกักขังเพียงไม่กี่วันสำหรับผู้มีรายได้น้อยอาจหมายถึงความอยู่รอดของคนทั้งครอบครัว

.

สาระสำคัญของร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้ มี 4 ประการหลัก ได้แก่

.

ยกเลิกมาตรการกักขังแทนค่าปรับ: โดยยกเลิกมาตรา 30 และแก้ไขมาตรา 29 รวมถึงมาตรา 29/1 เพื่อปรับปรุงระบบการบังคับโทษ โดยให้ผู้ต้องโทษยังคงมีหน้าที่ชำระค่าปรับภายใน 30 วัน หากไม่ชำระให้นำมาตรการยึดทรัพย์สิน อายัดสิทธิเรียกร้อง หรือการทำงานบริการสังคมมาใช้แทน

.

ปรับปรุงหลักเกณฑ์ทำงานบริการสังคม: แก้ไขมาตรา 30/1 เปิดโอกาสให้ผู้ต้องโทษปรับไม่เกิน 50,000 บาท สามารถยื่นคำร้องขอทำงานบริการสังคมหรือสาธารณประโยชน์แทนค่าปรับได้ โดยคำนึงถึงฐานะทางการเงินและประวัติของผู้กระทำความผิด ในอัตราวันละ 500 บาท และกำหนดระยะเวลาทำงานไม่เกินสองปี

.

เพิ่มความยืดหยุ่นในการชำระค่าปรับ: แก้ไขมาตรา 30/2 ให้ผู้ที่อยู่ระหว่างทำงานบริการสังคมสามารถเปลี่ยนมาชำระเป็นเงินสดได้ โดยนำจำนวนวันที่ทำงานไปแล้วมาคำนวณหักออกจากยอดค่าปรับ

.

กำหนดกรอบเวลาการบังคับคดีทางทรัพย์สิน: แก้ไขมาตรา 99 กำหนดให้การยึดทรัพย์สินหรืออายัดสิทธิเรียกร้องเพื่อชำระค่าปรับต้องดำเนินการภายใน 5 ปี พร้อมวางบทเฉพาะกาลให้ศาลไต่สวนเพื่อเปลี่ยนไปใช้การบังคับคดีทางทรัพย์สินหรือทำงานบริการสังคมสำหรับผู้ที่ถูกกักขังอยู่เดิม

.

นางสาวขัตติยา เน้นย้ำว่า จากสถิติระหว่างปี 2565 ถึงพฤษภาคม 2569 ศาลมีคำสั่งอนุญาตให้ทำงานบริการสังคมแทนค่าปรับรวมกว่า 108,000 คดี คิดเป็นมูลค่าชดเชยกว่า 1,600 ล้านบาท ซึ่งพิสูจน์แล้วว่ามาตรการนี้มีประสิทธิผลจริง สิ่งที่ต้องดำเนินการต่อคือการเตรียมความพร้อมด้านบุคลากรและงบประมาณของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น กรมคุมประพฤติ รวมถึงการออกแบบกลไกการทำงานที่ไม่สร้างภาระค่าเดินทางให้แก่ประชาชน เพื่อให้กฎหมายฉบับนี้คุ้มครองสิทธิเสรีภาพและสร้างความเป็นธรรมให้อย่างแท้จริง

.

#พรรคเพื่อไทย #ขัตติยาสวัสดิผล  #ยกเลิกกักขังแทนค่าปรับ #ประชุมสภา