วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569  ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร  รศ.ชูศักดิ์ ศิรินิล สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรระบบบัญชีรายชื่อ พรรคเพื่อไทย ได้ร่วมอภิปรายในวาระพิจารณาร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่…) พ.ศ. … ซึ่งมีร่างกฎหมายที่เสนอโดยคณะรัฐมนตรีและสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรรวมทั้งหมด 6 ฉบับ โดยมีสาระสำคัญเกี่ยวกับการบังคับโทษปรับและการทบทวนมาตรการกักขังแทนค่าปรับในระบบกฎหมายไทย

.

รศ.ชูศักดิ์ฯ อภิปรายถึงหลักการลงโทษทางอาญาตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 18 ว่า โทษทางอาญามีความแตกต่างกันอย่างชัดเจนระหว่างการบังคับเอา กับชีวิต (ประหารชีวิต) เสรีภาพ (จำคุก กักขัง) และทรัพย์สิน (ปรับ ริบทรัพย์สิน) ซึ่งการนำบุคคลไปกักขังหรือจำคุกกับการบังคับทางทรัพย์สินนั้นเป็นโทษคนละระดับกัน

.

ทั้งนี้ ปัญหากรณีการกักขังแทนค่าปรับเป็นประเด็นที่มีการวิจารณ์ในแวดวงกระบวนการยุติธรรมมาอย่างยาวนาน เนื่องจากถูกมองว่า ไม่เป็นธรรม มีลักษณะเลือกปฏิบัติ และขัดต่อหลักนิติธรรมรวมถึงสิทธิมนุษยชน โดยในทางปฏิบัติ ผู้ที่มีฐานะทางเศรษฐกิจดีสามารถชำระค่าปรับได้ทันที ขณะที่ผู้ไม่มีกำลังทรัพย์มักจะต้องถูกกักขังแทนค่าปรับ แม้จะมีมาตรการทางเลือก เช่น การทำงานบริการสังคมหรือบำเพ็ญสาธารณประโยชน์ตามมาตรา 30/1 แต่ในทางปฏิบัติศาลมักสั่งกักขังแทนค่าปรับในวันที่พิพากษาทันที ส่งผลกระทบและความเสียหายต่อตัวจำเลยอย่างมาก

.

รศ.ชูศักดิ์ฯ ได้สรุปความแตกต่างของร่างกฎหมายทั้ง 6 ฉบับที่นำมาพิจารณาในสภาว่าแบ่งออกเป็น 2 แนวทางหลัก ได้แก่

.

ร่างของคณะรัฐมนตรี: ยังคงคงมาตรการกักขังแทนค่าปรับไว้ แต่ปรับปรุงให้เป็น “ทางเลือกสุดท้าย” โดยให้ใช้วิธีบังคับทรัพย์สินหรือการทำงานสาธารณประโยชน์ก่อน และจะใช้การกักขังก็ต่อเมื่อพบการจงใจหลีกเลี่ยงไม่ยอมชำระทั้งที่มีความสามารถ

.

ร่างของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (5 ฉบับที่เหลือ): เสนอให้ “ยกเลิกการกักขังแทนค่าปรับไปเลย” โดยให้ใช้มาตรการบังคับเอาจากทรัพย์สิน หลักประกัน หรือการทำงานบริการสังคมแทน

.

ในช่วงท้าย นายชูศักดิ์ฯ ได้สะท้อนข้อสังเกตและข้อกังวลตามข้อบังคับการประชุมข้อ 117 เกี่ยวกับการพิจารณาร่างกฎหมายรวมกันว่า แม้ร่างของรัฐบาลจะเป็นการ “ปรับปรุง” ส่วนร่างของ สส. จะเป็นการ “ยกเลิก” ซึ่งต้องอาศัยความรอบคอบในการพิจารณาร่วมกันเพื่อให้กระบวนการนิติบัญญัติเป็นไปอย่างราบรื่นและรอบด้านที่สุด

.

#พรรคเพื่อไทย #ชูศักดิ์ศิรินิล  #ยกเลิกกักขังแทนค่าปรับ #ประชุมสภา