วันที่ 1 เมษายน 2569  ในการประชุมสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ชุดที่ 27 มีการเสนอญัตติด่วนด้วยวาจาเรื่องของปัญหาฝุ่น PM 2.5 โดยมี สส.พรรคเพื่อไทยได้ร่วมอภิปราย

ร.ต.อ.ธนรัช จงสุทธานามณี สส.เชียงราย ในฐานะผู้เสนอญัตติ อภิปรายว่า ทุกคนทราบดีว่าปัญหานี้คือวิกฤตสำคัญของชาติที่กำลังกัดกินทางเศรษฐกิจ คุณภาพชีวิต และลมหายใจของประชาชน ทุกวันนี้ค่าฝุ่นในหลายพื้นที่เป็นสีม่วง ซึ่งเป็นอันตรายต่อคนในทุกกลุ่ม เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ คนทำงาน หรือคนที่แข็งแรง ก็ไม่มีใครปลอดภัย และเราทราบข้อเท็จจริงในเรื่องนี้ดี ลองจินตนาการดูว่าเราหายใจเอาอากาศเข้าไปทุกวัน สูดเอาสารพิษเข้าไปด้วยในปอดของเรา สิ่งที่น่ากังวลกว่าตัวเลขการสูดดมสารพิษ คือตัวเลขชีวิต

ร.ต.อ.ธนรัช กล่าวว่า จากงานวิจัยฝุ่น PM 2.5 ทำให้ค่าเฉลี่ยชีวิตคนไทยสั้นลง 2 ปี แต่ในจังหวัดเชียงราย อาจสูงกว่านั้นเกือบสองเท่า หมายความว่า ประชาชนในหลายพื้นที่กำลังถูกพรากเวลาในชีวิตไปเกือบ 4 ปี ไม่นับรวมความทุกข์ทรมานที่เกิดขึ้นจากการที่หลาคนต้องแบกรับอาการเจ็บป่วยที่เกิดขึ้น ส่วนด้านเศรษฐกิจปัญหาไฟป่าได้ทำลายทรัพยากรทางธรรมชาติไป ด้านการท่องเที่ยวปัญหาหมอกควันพิษ ทำให้เศรษฐกิจหยุดชะงัก แทนที่จะได้มีโอกาสมาทำรายได้เข้าประเทศแต่วันนี้ไร้นักท่องเที่ยวเพราะคงไม่มีใครอยากควักเงินในกระเป๋าเพื่อมาสูดดมสารพิษ

ร.ต.อ.ธนรัช กล่าวว่า คนที่ได้รับผลกระทบมากที่สุด คือคนที่มีทางเลือกน้อยที่สุด ประชาชนหลายคนทำงานในพื้นที่กลางแจ้ง ก็ไม่มีโอกาสทำอย่างอื่น นอกจากก้มหน้าก้มตารับสภาพไป บางคนขาดแคลนทุนทรัพย์ ไม่มีโอกาสเข้ามาในอาคารที่มีเครื่องฟอกอากาศ ตนเองลงพื้นที่ในจังหวัดเชียงราย ได้เยี่ยมผู้ป่วยติดเตียงหลายคน ไม่มีเครื่องป้องกันที่ดีพอ ไม่มีเครื่องฟอกอากาศ หรือหน้ากากอนามัย ซึ่งถือเป็นเรื่องที่น่าเจ็บปวดใจที่เราต้องมาเผชิญปัญหานี้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า

ร.ต.อ.ธนรัช กล่าวว่า ข้อเสนอ 3 ระยะไปยังภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง เพื่อผลักดันการแก้ไขปัญหาร่วมกัน ได้แก่ ระยะสั้น อยากเห็นการทำงานที่เป็นการทำงานเชิงรุก ปกป้องกลุ่มเปราะบาง สนับสนุนคนทำงาน เรื่องนี้รัฐบาลสามารถดำเนินการได้ทันทีในหลายเรื่อง ขอวิงวอนให้รัฐบาลดูแลคนด่านหน้า คนในแต่ละหมู่บ้าน อยากช่วยกันแก้ไขปัญหา แต่เขาขาดทรัพยากร ทั้งเสื้อ อาหาร น้ำ และทุนทรัพย์ จึงอยากให้ช่วยระดมเครื่องมือและอุปกรณ์ไปช่วยเหลือด่านหน้า รวมถึงสวัสดิการด้วยเพื่อเป็นขวัญกำลังใจให้กับหลายคนที่เสี่ยงชีวิตเข้าไปดูแลอากาศสะอาดให้กับพวกเรา

ร.ต.อ.ธนรัช กล่าวว่า ขอให้ช่วยสนับสนุนท้องถิ่นให้มีทรัพยากรเพียงพอ เพื่อเข้าไปช่วยเหลือในแต่ละพื้นที่ ซึ่งไม่มีใครรู้ปัญหาในพื้นที่ดีเท่ากับท้องถิ่น หากรัฐบาลสนับสนุนงบประมาณช่วยเหลือให้แต่ละท้องถิ่น ทำงานประสานงานกันกับผู้นำชุมชน ผู้นำหมู่บ้าน อสม. สามารถกำหนดมาตรการความช่วยเหลือที่มีความจำเพาะ และสอดคล้องกับความต้องการในพื้นที่ในระยะสั้นนี้ได้

“พื้นที่เทศบาลนครเชียงราย ได้ร่วมกับหลายท้องถิ่น ระดมแจกแมสก์ ให้บริการรถอีวี ช่วยลดค่าครองชีพ และช่วยลดการใช้รถยนต์สันดาป พร้อมจัดทำห้องปลอดฝุ่น ช่วยเหลือพี่น้องที่ไม่มีเครื่องฟอกอากาศ” ร.ต.อ.ธนรัชกล่าว

ร.ต.อ.ธนรัช กล่าวว่า อยากขอให้ช่วยดูแลกลุ่มเด็กเล็ก กลุ่มเปราะบางเป็นพิเศษ อาจทำงานผ่านกระทรวงศึกษาธิการก็ได้ เช่น ค่าฝุ่นเกินกรอบที่กำหนด โรงเรียนควรมีอำนาจในการบริหารจัดการ โดยไม่ต้องรอคำสั่งจากส่วนกลาง ให้งดจัดกิจกรรมกลางแจ้งได้เลย การแจ้งเตือนให้ผู้ปกครองทราบแบบเรียลไทม์ และรัฐมนตรีสามารถใช้กลไกกระทรวงในการดูแลประชาชนแต่ละพื้นที่ได้

ร.ต.อ.ธนรัช กล่าวว่า  ระยะกลาง อยากให้มีการสร้างพื้นที่ปลอดภัย ปรับเปลี่ยนโครงสร้างแรงจูงใจด้วยอยากให้สเกลอัพพื้นที่ปลอดภัย ตั้งเป้าสร้างห้องแรงดันบวกในโรงเรียน อาจใช้กลไกอาชีวศึกษา ช่วยกันติดตั้งบำรุงรักษา ควรทำให้สังคมมีส่วนร่วมในการช่วยดูแลสอดส่องในแต่ละพื้นที่ ทำให้ทุกคนรู้สึกเป็นเจ้าของอากาศสะอาด และป่าไม้ร่วมกัน 

รวมไปถึงการบังคับใช้กฎหมายที่ต้องมีความชัดเจน เพื่อให้ทุกคนสามารถปฏิบัติได้ภายใต้กติกาเดียวกัน ไม่ใช่การผลักภาระให้กับใครคนใดคนหนึ่ง หากจะเอาผิดคนเผาเพื่อการเกษตร หรือเพื่ออุตสาหกรรมตนเองคิดว่าควรมีมาตรการรองรับให้เขาเหล่านั้นด้วย มีการสนับสนุนด้านต้นทุน และประชาสัมพันธ์ถึงแนวทางการดำเนินการที่ถูกต้อง ให้เป็นรัฐสนับสนุนมากกว่ารัฐบังคับใช้กฎหมาย

ส่วนระยะยาว เรื่องนี้ต้องเป็นวาระแห่งชาติ และต้องถูกบรรจุอยู่ในคำแถลงนโยบาย ต้องมีการเจรจาระดับภูมิภาค ระดับประเทศที่ครอบคลุมผู้มีส่วนได้เสีย ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในทุกภาคส่วน เพื่อแก้ไขปัญหาที่ต้นตอ โดยเฉพาะกระทรวงการต่างประเทศ และกระทรวงพาณิชย์ สามารถใช้กลไกการเจรจาทางการทูตเข้ามาเจรจากับกลุ่มต่างๆ ในประเทศเพื่อนบ้านใช้ทั้งแรงจูงใจเชิงบวก และเชิงลบ กำหนดเงื่อนไขในการเจรจากำหนดวิธีการเจรจาที่เป็นรูปธรรมได้ อาจเป็นเรื่องค่าธรรมเนียม 

และอยากให้พิจารณาควบคู่กับมาตรการการลดการพึ่งพาสินค้าที่มีห่วงโซ่อุปทานเกี่ยวกับการเผาในประเทศเพื่อนบ้านด้วย เช่น ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ซึ่งหลักการนี้เคยใช้มาแล้วในการเจรจาภาษีทรัมป์ ถือเป็นการยิงปืนนัดเดียวได้นกสองตัวโดยหาทางแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม และส่งเสริมการส่งออกให้กับสินค้าไทย เป็นข้อได้เปรียบหนึ่งในการเจรจาได้

ร.ต.อ.ธนรัช กล่าวว่า ตนเองพูดในฐานะผู้แทน และประชาชนคนหนึ่งที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ที่มีการเผาหนักมากจริง ๆ อยากจะขอส่งกำลังใจให้กับคนทำงาน เพราะหลายคนทำงานหนักมากในวันนี้ หลาย ๆ คนไม่ได้นิ่งนอนใจ ช่วยเหลือผู้ที่ได้รับผลกระทบ และขอวิงวอนไปยังผู้ที่มีอำนาจ ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องทั้งหมด ต้องกล้าตัดสินใจ และนำข้อเสนอในที่ประชุมวันนี้ เพื่อนำไปสู่การปฏิบัติต่อไป

“ขอคืนอากาศบริสุทธิ์ คืนเศรษฐกิจที่ดี และคืนอนาคตที่สดใสให้กับลูกหลานของเรา ให้คนไทยหายใจได้อย่างเต็มปอดอีกครั้ง” ร.ต.อ.ธนรัชกล่าว 

ศ.ดร.สุชาติ ธาดาธำรงเวช สส.บัญชีรายชื่อ กล่าวว่า เราควรแก้ไขที่ต้นเหตุ ซึ่งเหตุที่ต้องเผาพื้นที่เกษตรกรรมเพราะเป็นต้นทุนที่ถูกที่สุด ตนเสนอให้นำเครื่องบดอัดชีวมวลมาใช้ ให้เครือข่ายสถาบันอาชีวะผลิตเครื่องนี้ในราคาถูกเพื่อขายเป็นพลังงานเชื้อเพลิง เปลี่ยนให้ผู้เผาเป็นผู้พิทักษ์ 

นายรวี เล็กอุทัย สส.อุตรดิตถ์ กล่าวว่า ยังไม่เคยมีการแก้ไขต้นตอฝุ่น PM 2.5 อย่างจริงจัง ที่ผ่านมาเป็นการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า ขอเรียกร้องให้รัฐบาลจริงจังกับการแก้ไขปัญหานี้ในระยะยาว โดยเห็นชอบร่าง พรบ.อากาศสะอาด ประกาศเป็นกฎหมายต่อไป โดยกฎหมายฉบับนี้จะช่วยแก้ไขปัญหามลพิษในประเทศ ซึ่งถูกออกแบบให้แก้ไขปัญหาทุกต้นกำเนิดของมลพิษทางอากาศ มีการบูรณาการให้ทุกกระทรวงที่เกี่ยวข้องต้องกำหนดภารกิจ เป้าหมาย งบประมาณ เพื่อควบคุมดูแลอากาศ รวมถึงยังมีการใ้ช้เครื่องมือทางเศรษฐศาสตร์เป็นตัวนำในการแก้ไข สร้างกลไกการตรวจสอบย้อนกลับ เพื่อให้รู้ต้นตอที่แท้จริง และการมีกองทุนเพื่อแบ่งเบาภาระงบประมาณแผ่นดิน โดยสามารถนำเงินมาใช้แก้วิกฤตเช่นนี้ได้รวดเร็วมากขึ้น รวมถึงการมีบทลงโทษที่รุนแรงกับผู้กระทำความผิด มีมาตการสนับสนุนเพื่อเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมประชาชน

นายวรวงศ์ วรปัญญา สส.ลพบุรี กล่าวว่า ยกตัวอย่างใน จ.ลพบุรี มีความแห้งแล้งตามหุบเขา มีอากาศร้อนที่สุดที่ อ.ชัยบาดาล ทำให้เกิดไฟป่าที่ป่าจำปีสิรินธร เป็นประจำทุกปี แต่ไม่มีงบประมาณเข้ามาแก้ไขระยะยาว และขาดระบบโครงสร้างระยะยาวในการลำเลียงน้ำ 

นายวัชรพล โตมรศักดิ์ สส.นครราชสีมา กล่าวว่า ฝุ่น PM 2.5 ในประเทศไทย ทำให้เกิดผู้ป่วย 12.7 ล้านคน ทั้งทางตรงและทางอ้อม มีการจัดอันดับอากาศแย่ โดยไทยอยู่ในอันดับที่ 45 ของโลก และอันดับที่ 6 ของอาเซียน ตนเสนอให้เปลี่ยนชื่อใหม่ จากฝุ่น PM 2.5 เป็น มหันตภัยฝุ่นพิษ PM 2.5 เพื่อให้ทุกคนได้ตระหนัก อีกทั้งต้องใช้การทูตเจรจากับประเทศเพื่อนบ้านเพื่อลดการเผา

เครดิตภาพจาก เชียงใหม่นิวส์

#เพื่อไทย #ฝุ่นพิษ