ธงธรรม เวชชัยชัย สส.บัญชีรายชื่อ พรรคเพื่อไทย ได้อภิปรายตั้งข้อสังเกตและข้อกังวลอย่างละเอียดถึง 5 ประเด็นสำคัญต่อร่าง พ.ร.บ.ประกันสังคม ของ น.ส.รักชนก ศรีนอก
18 พ.ย. 2569 ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎรเพื่อพิจารณาร่าง พ.ร.บ.ประกันสังคม นายธงธรรม เวชยชัย สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรบัญชีรายชื่อพรรคเพื่อไทย ในฐานะผู้เสนอร่าง พ.ร.บ. ประกันสังคม (ฉบับพรรคเพื่อไทย) อภิปรายปิดการพิจารณาในวาระที่หนึ่ง โดยชี้ว่า ที่ประชุมมีเป้าหมายร่วมกันในหลายเรื่อง ทั้งการขยายความคุ้มครอง การเพิ่มสิทธิประโยชน์ การบริหารเงินกองทุนอย่างมืออาชีพ การทำให้ผู้ประกันตนตรวจสอบได้ว่าเงินสมทบถูกนำไปใช้แบบไหนอย่างไร
นายธงธรรมระบุว่า สำหรับร่างของคณะรัฐมนตรี (ครม.) ตนสนับสนุนหลักการขยายกรอบอายุของลูกจ้างเพื่อเข้าสู่การเป็นผู้ประกันตนมาตรา 33 รองรับสังคมผู้สูงวัย และสนับสนุนมาตรการ 3 ข (ขอเลือก ขอคืน ขอกู้) รวมถึงมาตรการทางเลือกแบบ Hybrid ที่ให้ผู้ประกันตนสามารถขอรับเงินบำนาญล่วงหน้าไม่เกิน 60 เท่าของบำนาญรายเดือน แล้วค่อยกลับมารับบำนาญต่อหลังครบ 5 ปี
อย่างไรก็ตาม นายธงธรรมได้ตั้งข้อสังเกตและข้อกังวลอย่างละเอียดถึง 5 ประเด็นสำคัญต่อร่างของ น.ส.รักชนก ศรีนอก ดังนี้
1. สัดส่วนกรรมการอิงตามเงินสมทบ
การกำหนดสัดส่วนกรรมการตามสัดส่วนเงินสมทบอาจดูเหมือนสะท้อนเสียงของเจ้าของเงิน แต่ในทางปฏิบัติต้องพิจารณาว่าหากเกิดกรณีน้ำท่วม ภัยพิบัติ หรือวิกฤตเศรษฐกิจ ที่รัฐบาลลดเงินสมทบให้ชั่วคราว จำนวนกรรมการจะเปลี่ยนแปลงอย่างไร และกรรมการที่ยังอยู่ในวาระจะจัดการอย่างไร รวมถึงใครจะเป็นผู้กำหนดกติกาตั้งต้นนี้ เพราะผู้กำหนดกติกาการจัดสรรที่นั่งย่อมมีส่วนกำหนดดุลอำนาจของกองทุน
2. ความรับผิดชอบของรัฐในยามวิกฤต
กฎหมายปัจจุบันมีมาตรา 24 วรรค 3 กำหนดให้รัฐบาลจ่ายเงินอุดหนุนหรือเงินทดลองราชการหากเงินกองทุนไม่เพียงพอ แต่ร่างของเพื่อนสมาชิกยังขาดความชัดเจนว่า หากเกิดวิกฤตเศรษฐกิจ โรคระบาด หรือปัญหาภาพคล่อง รัฐบาลจะยังคงมีหน้าที่อุดหนุนตามกฎหมายหรือไม่ เนื่องจากความเป็นอิสระในการบริหารต้องเดินคู่กับความรับผิดชอบต่อความคุ้มครอง
3. ต้นทุนการเปลี่ยนผ่าน (Transition Cost)
การเปลี่ยนผ่านองค์กรไม่ใช่แค่การเปลี่ยนสถานะทางกฎหมาย แต่มีต้นทุนของการเปลี่ยนผ่าน ทั้งทรัพย์สิน ระบบงาน ระบบไอที และสถานะของบุคลากร/ข้าราชการเดิม รวมถึงการจัดการกับผู้ที่ไม่ต้องการโอนย้าย ซึ่งต้องประเมินว่าคุ้มค่าหรือไม่ และงบประมาณนี้จะมาจากงบแผ่นดินหรือเงินกองทุนของผู้ประกันตน
“ผมไม่ได้บอกว่าการปรับเปลี่ยนที่มีต้นทุนไม่ควรทำ ต่เราต้องรู้ว่าเราจะจ่ายเท่าไหร่เพื่อแลกกับอะไรและคุ้มค่าไหม หรือปัญหาที่อยากแก้ยังมีวิธีอื่นที่ต้นทุนต่ำกว่าและได้ผลลัพธ์ที่เท่ากันหรือไม่” ธงธรรมย้ำ
4. ความเป็นอิสระของผู้ตรวจสอบและคณะกรรมการอุทธรณ์
ปัจจุบันประกันสังคมมีกลไกตรวจสอบ คณะกรรมการการแพทย์ และคณะกรรมการอุทธรณ์เพื่อสร้างระบบเช็คแอนด์บาลานซ์ แต่ร่างดังกล่าวกลับจัดวางกลไกเหล่านี้เป็นอนุกรรมการภายใต้บอร์ดเดียว และรวบอำนาจเบ็ดเสร็จกลับไปที่บอร์ด ซึ่งอาจกลายเป็น ‘ซุปเปอร์บอร์ด’ ที่รวมศูนย์อำนาจยิ่งกว่าเดิม และเป็นเพียงการย้ายศูนย์กลางอำนาจจากที่หนึ่งไปสู่อีกที่หนึ่ง
“สิ่งที่จะกำลังสร้างขึ้นดีไม่ดีมันอาจจะเป็นซุปเปอร์บอร์ดที่รวมศูนย์อำนาจยิ่งกว่าเดิม แล้วเราต้องมาดูว่าตกลงเรากำลังปฏิรูปเพื่อลดการรวมศูนย์อำนาจ หรือเพียงแค่ย้ายศูนย์กลางของอำนาจออกจากที่หนึ่งไปอยู่อีกที่หนึ่ง” ธงธรรมย้ำ
5. คุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามของกรรมการ
เมื่อเพิ่มอำนาจบอร์ดมาตรฐานคนทำงานก็ควรสูงขึ้น แต่ร่างนี้กลับมีจุดน่ากังวล 3 จุด คือ เปิดให้ผู้เคยต้องโทษจำคุกบางกรณีเป็นกรรมการได้หลังพ้นโทษ 5 ปี, ลักษณะต้องห้ามระบุเฉพาะผู้เคยถูกไล่ออก ปลดออก เลิกจ้างจากหน่วยงานรัฐเพราะทุจริต แต่ไม่ชัดเจนว่าครอบคลุมเอกชนหรือไม่ และการตัดเรื่องระยะเวลาเว้นวรรคของผู้เคยดำรงตำแหน่งทางการเมืองหรือพรรคการเมืองออก อาจขัดแย้งกันเองและอาจเปิดช่องเอื้อประโยชน์พวกพ้อง
“ผมเองก็อยากปฏิรูปครับ พรรคเพื่อไทยก็อยากปฏิรูป แต่การปฏิรูปที่แท้จริงไม่ใช่การเปลี่ยนให้ใหญ่ครับ มันคือการเปลี่ยนให้ถูกจุด พรรคเพื่อไทยเคยหาเสียงครับว่าจะปฏิรูปประกันสังคม วันนี้เรานำร่างกฎหมายมาเสนอต่อสภาตามที่เราให้คำมั่นสัญญาไว้แล้ว
และยืนยันอีกครั้งว่าเราไม่เคยบอกว่าเราจะเอาประกันสังคมออกนอกระบบราชการ เราบอกว่าเราจะปรับระบบกองทุนโดยผู้เชี่ยวชาญมืออาชีพเหมือนอย่างเช่น กบข. เราเคยบอกว่าทำได้นะครับในการการเอาออกจากราชการทำได้ แต่ต้องรับฟังรายละเอียดก่อนเพราะเรื่องนี้เป็นเรื่องใหญ่ การอยู่ในระบบราชการไม่ได้เป็นหลักประกันครับว่าจะมีธรรมาภิบาลที่ดีครับ และการออกนอกระบบราชการก็ไม่ได้เป็นหลักประกันว่าจะมีธรรมาภิบาลที่ดีครับโดยอัตโนมัติ
สุดท้ายเราไม่มีทางปฏิเสธว่าประกันสังคมไม่มีปัญหา ผมเชื่อว่าทุกคนเห็นว่าเป็นปัญหา แล้วมันก็เป็นปัญหาที่ใหญ่พอจนวันนี้เราต้องมานั่งคุยกันเรื่องการแก้กฎหมาย แต่ปัจจุบันนี้ก็เหมือนมีข้อสงสัยว่ามีพรรคการเมืองนึงเริ่มเข้ามาทำแคมเปญเพื่อเข้ามาลงเลือกตั้งในบอร์ดประกันสังคมแล้ว และผมคาดการณ์นะครับแค่คาดการณ์นะครับว่าในอนาคตก็เชื่อได้ว่าน่าจะมีอีกหลายพรรคการเมืองครับที่เตรียมตัวทำแคมเปญลักษณะนี้เพื่อให้เข้าสู่อำนาจของบอร์ดประกันสังคมเช่นกัน เพราะฉะนั้นครับเราต้องระวังอย่าให้การออกแบบกลไกนี้มันไปสร้างปัญหาอื่นเพิ่มเติมครับ และอาจจะเป็นปัญหาที่หลายท่านยังคาดไม่ถึงว่ามันจะรุนแรงได้ขนาดไหน” ธงธรรมกล่าวทิ้งท้าย
#พรรคเพื่อไทย #ธงธรรมเวชยชัย #ประชุมสภา #ประกันสังคม