17 กันยายน 2569 ที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎร สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคเพื่อไทย นำโดย นายชาญชัย คำจำปา สส.นครพนม เขต 4 พรรคเพื่อไทย, นางสาวณัคนางค์ กุลนาถศิริ สส.สุโขทัย เขต 1 และ นายณัฐวัชต์ พิมพะนิตย์ สส.กาฬสินธุ์ เขต 4 ร่วมอภิปรายสนับสนุนร่างพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว พ.ศ. …. โดยมุ่งชี้ให้เห็นความซับซ้อนและความสำคัญของความรุนแรงในครอบครัว การมองเห็นผู้ได้รับผลกระทบที่กว้างขึ้นอาทิเด็กที่รับรู้หรือมองเห็นความรุนแรงที่เกิดขึ้น การวางระบบเพื่อป้องกันและดูแลอย่างเหมาะสมทันท่วงที การป้องกันการก่อเหตุซ้ำ และการที่กฎหมายฉบับนี้จะทำให้บ้านและสถาบันครอบครัวกลายเป็นพื้นที่ปลอดภัยด้วยการวางระบบจากการป้องกัน การประเมินความเสี่ยงและการคุ้มครองอย่างเป็นระบบ

.

นายชาญชัย คำจำปา สส.นครพนม เขต 4 เริ่มต้นการอภิปรายด้วยการชี้ความสำคัญว่าความรุนแรงในครอบครัวคือจุดเริ่มต้นของความรุนแรงในระดับสูงขึ้นในสังคม นำเสนอสถิติจากกระทรวง พม. พบปัจจัยสำคัญ ได้แก่ การบันดาลโทสะเกือบ 21% สุรา 16% ความหึงหวง 16% ความเครียดทางเศรษฐกิจ 10% และยาเสพติด 8% พร้อมย้ำว่าการแก้ด้วยกฎหมายอาญาเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอ หากไม่แก้ที่ต้นเหตุความรุนแรงซึ่งเกี่ยวพันกับปัญหาอื่นๆ ที่เกิดขึ้นในสังคม

.

นายชาญชัยตั้งข้อสังเกต 4 เรื่องต่อร่างกฎหมาย ได้แก่ ความรวดเร็วในการคุ้มครองฉุกเฉิน การมีผู้จัดการรายกรณีพร้อมงบประมาณครอบคลุมทุกพื้นที่ ระดับจังหวัด อำเภอ เพื่อให้ดำเนินการดูแลได้ การแยกการเยียวยาครอบครัวออกจากความปลอดภัยของผู้เสียหาย และการมีฐานข้อมูลกลางเพื่อติดตามผู้กระทำซ้ำ 

.

โดยนายชาญชัยได้สรุปประเด็นสำคัญว่า “สาระสำคัญของกฎหมายนี้ไม่ควรอยู่ที่การเพิ่มโทษ แต่คือการที่ผู้ถูกกระทำได้รับความช่วยเหลืออย่างรวดเร็ว เข้าถึงตำรวจ แพทย์ นักสังคมสงเคราะห์ กระบวนการยุติธรรมได้อย่างทันท่วงที”

ด้านนางสาวณัคนางค์ กุลนาถศิริ สส.สุโขทัย เขต 1 ชี้ว่าความรุนแรงในครอบครัวเปลี่ยนรูปแบบไปมากนับตั้งแต่กฎหมายปี 2550 ปัจจุบันครอบคลุมทั้งการข่มขู่ บีบบังคับ ควบคุมทางการเงิน และจำกัดการทำงาน โดยอ้างรายงานของกรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว พบผู้ประสบปัญหาเข้าสู่ระบบเกือบ 5,000 รายในปี 2567 เฉลี่ย 13 รายต่อวัน และกว่า 70% เป็นผู้หญิง

.

นางสาวณัคนางค์เสนอ 3 ประเด็น ได้แก่ ระบบประเมินความเสี่ยง 3 ระดับพร้อมติดตามต่อเนื่อง การขยายนิยามผู้เสียหายให้รวมถึงเด็กที่เห็นเหตุการณ์ โดยอ้างข้อมูล WHO ว่าเด็กกลุ่มนี้มีโอกาสไม่สำเร็จการศึกษาสูงกว่าเด็กทั่วไปถึง 13% และการมีระบบ Case Manager 

.

และทิ้งท้ายว่า “ปัจจุบันความรุนแรงในครอบครัวได้กลายเป็นปัญหาที่สำคัญและมีความซับซ้อนมากยิ่งขึ้น จึงส่งผลกระทบไปถึงจิตใจ สวัสดิภาพของบุคคล และสถาบันครอบครัว โดยเฉพาะในกลุ่มผู้ที่มีแนวโน้มจะถูกกระทำความรุนแรงทางด้านร่างกายและจิตใจ คือเด็กและสตรี” และกล่าวย้ำถึงความสำคัญที่ไปไกลกว่าการช่วยเหลือ แต่คือการป้องกันไม่ให้เกิดการก่อเหตุซ้ำได้ รวมถึงร่วมกันทำให้สถาบันครอบครัวกลายเป็นพื้นที่ปลอดภัย ผู้คนใช้ชีวิตได้อย่างไร้ความกังวล

.

ด้านนายณัฐวัชต์ พิมพะนิตย์ สส.กาฬสินธุ์ เขต 4 ย้ำว่าครอบครัวเป็นสถาบันที่เล็กที่สุดแต่สำคัญที่สุดในสังคม และเชื่อมโยงโดยตรงกับปัญหาอาชญากรรม ยาเสพติด การพนัน และการตั้งครรภ์ก่อนวัยอันควร โดยเสนอ 3 ประเด็นต่อร่างกฎหมาย

.

ประเด็นแรก สนับสนุนการปรับปรุงกฎหมายให้เท่าทันความรุนแรงที่ซับซ้อนขึ้น โดยชูระบบผู้จัดการรายกรณีและทีมสหวิชาชีพที่ดูแลครบทั้งด้านกฎหมาย สุขภาพกาย สุขภาพจิต และที่พักอาศัย เพื่อให้หน่วยงานทำงานร่วมกันภายใต้กรอบกฎหมายเดียวโดยไม่ผลักภาระกัน ประเด็นที่สอง สนับสนุนระบบประเมินความเสี่ยง 3 ระดับ ย้ำว่าการคุ้มครองที่มีประสิทธิภาพไม่อาจใช้มาตรการเดียวกันกับทุกกรณีได้ โดยเฉพาะกรณีความเสี่ยงสูงต้องมีคำสั่งคุ้มครองสวัสดิภาพฉุกเฉินได้ทันที พร้อมยกตัวอย่างเหตุการณ์จริงในอำเภอสหัสขันธ์ เกิดเหตุลูกชายกระทำมาตุฆาตจากปัญหาจิตเวชและยาเสพติด หลังครอบครัวแจ้งขอความช่วยเหลือหลายครั้งแต่ไม่ได้รับการช่วยเหลืออย่างทันท่วงที

.

ประเด็นที่สาม นายณัฐวัชต์เน้นการคุ้มครองเด็กที่ได้รับผลกระทบทางจิตใจแม้ไม่ถูกกระทำโดยตรง เพราะเด็กที่เห็นความรุนแรงซ้ำๆ ในบ้านก็เท่ากับอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ไม่ปลอดภัย และผลกระทบที่เกิดขึ้นอาจนำไปสู่ปัญหาสังคมในอนาคต ความคุ้มครองจึงต้องครอบคลุมทั้งผู้ถูกกระทำโดยตรงและผู้ที่ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์ โดยสรุปว่าร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้คือการปรับเปลี่ยนแนวคิดจากการแก้ไขเมื่อเกิดเหตุ ไปสู่การป้องกันและคุ้มครองอย่างเป็นระบบ 

.

ก่อนปิดท้ายว่า “ร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้คือการปรับเปลี่ยนแนวคิดจากการแก้ไขเมื่อเกิดเหตุแล้ว ไปสู่การป้องกัน การประเมินความเสี่ยง และการคุ้มครองอย่างเป็นระบบ”

.

#เพื่อไทย #ชาญชัยคำจำปา #ณัคนางค์กุลนาถศิริ #ณัฐวัชต์พิมพะนิตย์ #ความรุนแรงในครอบครัว #DomesticViolence